Το Καβουρδιστήρι

Τα μεγαλεία έρχονται και φεύγουν αλλά δεν ήταν ποτέ μεγαλείο αυτό που είχαμε. Η τηλεόραση στην Ελλάδα είχε πάντα έναν προβληματικό χαρακτήρα. Βρισκόμαστε αισίως στην 3η δεκαετία της σύγχρονης ελληνικής τηλεόρασης και παρόλο που βοήθησε η οικονομικο-πολιτική κρίση δεν νομίζω ότι είχαμε κάποιο σπουδαίο υπόβαθρο που θα ανθούσε υπό άλλες συνθήκες. Η τηλεόραση παραμένει μια πικρή ιστορία και επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό τις πιο ευαίσθητες μονάδες του πληθυσμού.

Η αρπαχτή είναι στο πνεύμα μας, από τη μεταπολίτευση και μετά, οι πολιτικές που έγιναν πράξη -ενάντια στη θεωρία- το καλλιέργησαν. Η τηλεόραση είναι μία ακόμα κομπίνα των ισχυρών οικονομικά να γίνουν κάτι περισσότερο από κομμάτι της αγοράς, να γίνουν μέρος της συνείδησης. Η απάτη δεν είναι μόνο οικονομική είναι δυστυχώς και πολιτική.

Στα πρώτα βήματά μας προς την οικονομική άβυσσο στα τέλη του 2008, ήταν η τηλεοπτική εικόνα που διαμόρφωνε τις αποφάσεις των κομμάτων. Το έλατο στην πλατεία συντάγματος να φλέγεται έκανε το γύρω του κόσμου. Το γύρω της Ελλάδας έκανε και το νέο έλατο που είχε μερικούς φιλικούς κυρίους των ΥΜΕΤ, κι αυτοί ταιριαστά ντυμένοι στα πράσινα, να το τειχίζουν από τον όχλο. Μπορεί να ήταν τυχαίο αυτό ως εικόνα αλλά οι τηλεοπτικές ειδήσεις μετέφρασαν σε απλά ελληνικά το μήνυμα “Τα σύμβολα μετρούν και η κυβέρνηση είναι σταθερή!”. Ένα κομμένο έλατο είχε μεγαλύτερη αξία από τις τρεις ανθρώπινες ζωές που χάθηκαν μέσα στον πυκνό καπνό που γέμισε τα γραφεία της MARFIN. Οι δολοφόνοι είχαν ακόμα περισσότερη ελευθερία να δράσουν όταν η κυβέρνηση επέλεγε να δώσει μεγαλύτερη σημασία στην εικόνα.

Αργότερα η τηλεόραση ήταν το πεδίο μάχης μεταξύ μνημονικών και αντι-μνημονιακών όπου βασίλευε η συζήτηση “επι των παραθύρων”, χωρίς επιχειρήματα, χωρίς διάλογο, χωρίς να γίνει εμβάθυνση στην ουσία του ζητήματος. Όλοι οι μετά Χριστόν προφήτες – που ήξεραν τί συμβαίνει, είχαν ήδη οσφρηστεί από δεκαετίες την κατάσταση και ήξεραν τη μαγική λύση. Δεν υπήρχε διάθεση να διαλευκάνει κανείς τη θολούρα, όλοι ήταν σε θέση να σπείρουν τις ψευδαισθήσεις και τις αυταπάτες τους. Έτσι προέκυψαν στα έσχατα διάφορα παγόνια – βλέπε Μπαρουφάκης, διάφοροι παρλαπίπες -βλέπε Λαφαζάνης και το σινάφι των Δεν πληρώνω, Σεισάχθεια κ.ο.κ. Η σκέψη ότι δεν υπάρχουν μαγικές λύσεις δεν έφτασε ποτέ στα μάτια και τα αυτιά των τηλεθεατών.

Αν είσαι μαλάκιο της δημοσιογραφίας και θέλεις να απλώσεις τα χιλιάδες πλοκάμια σου σε όλο το φάσμα της πολιτικής συζήτησης τότε η Ελληνική Τηλεόραση είναι το μέρος για εσένα. Σαν ασπόνδυλο ερπετό της θάλασσας μπορείς να χωρέσεις σε κάθε τρύπα, σε κάθε σχισμή, να πάρεις το σχήμα του περιβάλλοντός σου. Αναπαραγάγεις συνεχώς αυτό που θέλει να ακούσει το κοινό σου για να επιβεβαιώσει τις προκαταλήψεις που κατοικούν μεταξύ των αυτιών του. Δεν επιτρέπεται να σκέφτεσαι, είναι για τη δική σου ασφάλεια. Στο κάτω κάτω είσαι ένας ακόμα φαιδρός νεόπλουτος και πρέπει να διατηρήσεις το status quo που σε συντηρεί. Μέσα στην παραζάλη σου κάνεις το μοιραίο λάθος. Αρχίζεις να καπνίζεις τις ίδιες σαβούρες που πουλάς στο πλήθος κι έτσι σε μία στιγμή πιστεύεις στα ίδια σου τα ψέμματα και η απεξάρτηση είναι αδύνατη. Χάνεις την ουσία του ρόλου σου, να ενημερώνεις και γίνεσαι έρμαιο των προτιμήσεων του κοινού γιατί το κοινό έχει μάθει να μπερδεύει τη διασκέδαση με την ενημέρωση.

Το μεγαλύτερο πλήγμα στην ανθρώπινη ιδιοσυστασία είναι ο γενικευμένος φόβος και οι πιο ευάλωτοι είναι οι θλιβερές περιπτώσεις των υπερηλίκων σε όλη την χώρα. Στην περίπτωσή τους ο συνδυασμός της φτώχειας, της αγραμματοσύνης, της μοναξιάς παράγει το τέλειο θύμα για το δηλητήριο που είναι ο φόβος. Αυτοί οι άνθρωποι περνούν τη μέρα τους παρέα με την τηλεόραση και δυστυχώς δεν ξέρουν καλύτερα από το να υοθετήσουν κάθε μπούρδα που φτάνει στα αυτιά τους. Οι μπούρδες είναι τόσες πολλές και οι μπουρδολόγοι τόσοι πολλοί, που το αποτέλεσμα είναι η σύγχυση. Μετά τη σύγχυση έρχεται ο φόβος, γιατί η παρουσιαζόμενη πραγματικότητα είναι δυσνόητη και συνεπώς απειλητική. Η κύρια ομάδα του πληθυσμού που πρέπει να αξίζει προσεκτικής διαχείρισης είναι έρμαιο της τύχης του.

Πέρα από τις ειδήσεις το υπόλοιπο πρόγραμμα είναι συνεχής τηλεπώληση μαζί με ξεδιάντροπο τηλετζόγο – βλέπε τηλεκύβο. Δείτε όλη την εκπομπή και κληρώνουμε ένα σωρό πανάκριβα δώρα!, Ψωνίστε υαλουρονικό!, Ψωνίστε κρέμες για τις ρυτίδες!, Ψωνίστε ιαματικό κάκτο – ένας τυχερός αγοραστής κερδίζει Δύο Χιλιάρικα ! Ψωνίστε ψώνια που γελοιοποιούνται δημοσίως στα διάφορα reality για να κερδίσουν ένα ποταπό έπαθλο και την ευκαιρία να τους γράψουν μια αυτοβιογραφία.

Κρίμα στα λεφτά του κοσμάκη αλλά η ΕΡΤ είναι θεσμός όπως και το ΕΣΡ. Σαν καλοί και χρήσιμοι θεσμοί – είναι μόνο αυτό και τίποτα άλλο – θεσμοί.

Οι δημοσιογράφοι και οι παρουσιαστές είναι άκακοι από μόνοι τους, όταν όμως αποτελούν κομμάτια του τηλεοπτικού μηχανισμού γίνονται επικίνδυνοι. Το ραδιόφωνο και οι εφημερίδες με όλα τους τα κακά βλάπτουν δραματικά λιγότερο απ’ ότι το καβουρδιστήρι, που κάνει το ρεβίθι καφέ, για να έχεις να βουτήξεις σε κάτι το παξιμάδι από σκατό.

Είμαι νέος αλλά έχω νοοτροπία γέρου

Επιλέγω να κάνω φιλοσοφικές συζητήσεις με ανθρώπους που δεν συμφωνώ. Δεν έχω καμία ψευδαίσθηση ότι θα τους κάνω να αλλάξουν γνώμη, αντιθέτως είναι εργαλείο για να κατασταλάξω – και γιατί όχι – να αλλάξω εγώ γνώμη. Η φιλοσοφική συζήτηση με ανθρώπους που συμφωνείς είναι πνευματικός αυνανισμός. Αυτοϊκανοποιείσαι με την ίδια τη σκέψη ότι οι άλλοι αποδέχονται αυτά που πιστεύεις και είναι μάλλον μάταιο – αν όχι νοσηρό – σε μεγάλες δόσεις.

Η ανατροφή μου από πολύ μικρή ηλικία με έκανε να μην παρασύρομαι από την δόξα της εύκολης λύσης. Δεν υπάρχει πανάκεια, δεν υπάρχει το φάρμακο που θα λύσει όλα τα προβλήματα, θα λύσει κάποια αλλά είναι αποδεδειγμένο από την ιστορία του ανθρωπίνου γένους, ότι θα δημιουργήσει κάποια άλλα. Πολύ απλά δεν είμαστε τέλειοι, δεν είμαστε αλάθητοι, δεν είμαστε μηχανές. Είναι αυτή η φύση του ανθρώπου όπως έχει εξελιχθεί ως είδος μέχρι σήμερα, μπορεί κάποια στιγμή η φυσική εξέλιξη να μας κάνει καλύτερους, αλλά αυτό θα χρειαστεί τόσο χρόνο που είναι δύσκολο να διανοηθούμε. Ας δουλέψουμε με αυτά που έχουμε στο τραπέζι σήμερα, για να φτιάξουμε έναν κόσμο που λίγο πριν κοιμηθούμε για τελευταία φορά δεν θα επαναλαμβάνει τα ίδια λάθη που βρήκαμε την πρώτη φορά που ξυπνήσαμε.

Όταν θέλεις να χτίσεις κάτι, το χτίζεις με ότι είναι διαθέσιμο εκείνη τη στιγμή, αν αναζητάς το ιδανικό υλικό που μπορεί να υπάρξει κάποια στιγμή δεν θα χτίσεις ποτέ τίποτα. Κάποτε ως είδος βρίσκαμε καταφύγιο σε σπήλαια, κρύα, υγρά, σκοτεινά, με κάποια φωτιά να καίει που να γεμίζει το χώρο με καπνό. Αυτό ήταν διαθέσιμο στην συλλογική σοφία των γενεών και μέχρι εκεί μπορούσε να φτάσει η εφευρετικότητά μας, σε έναν πλανήτη αφιλόξενο για τα χαρακτηριστικά μας. Κάποια στιγμή έπαψε να είναι έτσι, εφήβραμε την γεωργία και την κτηνοτροφία και ταυτόχρονα είχαμε ως είδος τη συλλογική γνώση των προηγούμενων γενεών, δεν ήμασταν δραματικά πιο έξυπνοι, είχαμε όμως το εργαλείο που είναι η ιστορία, τις αβλεψίες αυτών πριν από τους καιρούς μας αλλά και τις επιτυχίες τους, τις ανακαλύψεις και τις εφευρέσεις. Αυτά που μας έκαναν να ζούμε καλύτερα τα αξιοποιούσαμε και αυτά που ήταν ξεπερασμένα από κάτι τελειότερο τα αποφεύγαμε.

Ώρα για λίγη ιστορία: Το χωριό του πατέρα μου είναι τα Δολιανά Αρκαδίας, όπως πολλά χωριά στην Αρκαδία οι κάτοικοι ήταν μετακινούμενοι . Έτσι υπάρχουν τα Άνω Δολιανά και τα Κάτω Δολιανά. Τους καλοκαιρινούς μήνες οι κάτοικοι ζούσαν στα Άνω Δολιανά και τους χειμερινούς στα Κάτω Δολιανά. Ήταν κτηνοτρόφοι και γεωργοί, το εμπόριο ήταν ανταλλακτικό. Η βιομηχανική επανάσταση έφτασε στην Ελλάδα σχεδόν διακόσια χρόνια μετά το Ηνωμένο Βασίλειο. Την εποχή της επανάστασης οι κτηνοτρόφοι ξεχειμώνιαζαν στα Κάτω Δολιανά στις λεγόμενες σπηλιές. Καμία σχέση με το σπήλαιο των Ιωαννίνων, δεν ήταν ασβεστολιθικά σπήλαια, τα κοιλώματα είναι από αμμόπετρα, προϊόν διάβρωσης από τη ροή του χειμάρρου Τάνου. Σε αντίθεση τα άνω Δολιανά είχαν οικίες από πέτρα, ξύλο και πλίνθους. Δεν είναι λοιπόν ότι δεν ήξεραν να χτίζουν, οι επιλογές ήταν προϊόν των καιρών. Στα Άνω Δολιανά περνούσαν το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου, ήταν απομονωμένοι και προφυλαγμένοι από ληστρικές επιθέσεις και εκεί επένδυσαν το χρόνο και τους πόρους να χτίσουν κάτι καλύτερο από τις σπηλιές. Στις όχθες του χειμάρρου Τάνου που το χειμώνα πλημμύριζε μια μεγάλη έκταση απρόβλεπτα, ήξεραν ότι ήταν μάταιο να χτίσουν κάτι πιο μόνιμο, που είτε θα το έπαιρνε το ποτάμι, είτε θα βανδάλιζαν οι διάφοροι άλλοι διαβάτες του περάσματος.

Είναι καλύτερο να διαβάζει κανείς ιστορία παρά να αυνανίζεται ανεξέλεγκτα με το πορνό που είναι η φιλοσοφία, γιατί η φιλοσοφία έχει μέσα της το άπιαστο, αυτό που δεν θα ζήσεις ποτέ. Η φιλοσοφία, σαν τα μαθηματικά, κάνει αρχικά κάποιες βασικές παραδοχές που είναι η βάση για το κατασκεύασμα που ακολουθεί. Το κατασκεύασμα μπορεί να δείχνει υπέροχο, είναι όμως προϊόν των βασικών παραδοχών. Υπάρχουν μαθηματικές θεωρίες με όλων των ειδών βασικές παραδοχές. Μία παραδοχή είναι ότι 1 + 1 = 2, μία άλλη παραδοχή είναι 1 + 1 = 10 . Κάποτε το 1 + 1 = 10 ήταν απλώς ένα ακόμα παιχνίδι κάποιου μαθηματικού, που ήθελε να τεντώσει τους πνευματικούς μύες του με μία περίεργη άλγεβρα. Σήμερα είναι η ουσία πίσω από όλους τους μέχρι τώρα ηλεκτρονικούς υπολογιστές, μέχρι να έρθουν οι κβαντικοί υπολογιστές που η βασική παραδοχή τους είναι ακόμα πιο παράξενη από το 1+1=10.

Οι θεωρίες μπορούν να γίνουν πράξη μόνον όταν υπάρχουν τα υλικά για να πετύχουν. Αν μια πολιτική θεωρία έχει ως βάση τον ιδανικό άνθρωπο δεν θα γίνει πράξη σήμερα, γιατί δεν υπάρχει ιδανικός άνθρωπος ακόμα, όταν υπάρξει τότε αυτή η θεωρία μπορεί να περάσει από το χαρτί στην καθημερινότητα. Δεν είναι κακό απαραίτητα να αναπτυχθεί ένα μεγάλο έργο γύρω από μια θεωρία με κάποιες παραδοχές, Όταν όμως οι παραδοχές δεν αντικατοπτρίζουν κάτι που είναι εδώ σήμερα, είναι γυμναστική του νου και σαν την γυμναστική του σώματος, είναι άθλημα, ένα ακόμα είδος διασκέδασης.