Περί σημαιοφόρων

Οι τίτλοι των ειδήσεων είναι όπως πάντα περιεκτικοί: “Με κλήρωση θα προκύπτει ο σημαιοφόρος στο Δημοτικό” , αυτά είναι τα σχέδια της κυβέρνησης για τις αλλαγές στο Δημοτικό. Δυστυχώς όπως πάντα για τα θέματα της παιδείας προκύπτει η ίδια ερώτηση, υπάρχει σχέδιο;

Η πρωτοβάθμια εκπαίδευση είναι πολύ κρίσιμη για την πορεία ενός παιδιού στα υπόλοιπα στάδια της εκπαίδευσης και αυτό γιατί θέτει τα θεμέλια. Σε ένα οποιοδήποτε εκπαιδευτικό πρόγραμμα η απόδοση μίας ομάδας μαθητών μπορεί με πληθώρα τρόπων να αξιολογηθεί. Δεν είναι απαραίτητα αυτό ενδεικτικό της νοητικής ικανότητας των μαθητών αλλά της σχέσης μεταξύ μαθητή και διδασκόμενης ύλης, αποτελεί όμως σε κάθε περίπτωση μία μετρική. Ειδικά στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση, δεδομένης της κρισιμότητας των διδασκόμενων εννοιών δεν υπάρχει μεγάλο περιθώριο μεταξύ επιτυχίας και αποτυχίας. Είτε έμαθες κάτι, για παράδειγμα πρόσθεση είτε όχι, δεν υπάρχει μέτρια γνώση.

Θα πρέπει να είναι στόχος των διδασκόντων στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση η διαφορά μεταξύ μέσης τιμής και διαμέσου να είναι όσο το δυνατόν μικρότερη. Πρέπει όλοι να έχουν κτήμα τους τη γνώση σε ακέραια τμήματα όχι λιγότερο, όχι περισσότερο. Δεν αξίζει την προσπάθεια η ύπαρξη λίγων αρίστων αλλά η ποιότητα του μέσου όρου. Σε μία προέκταση η εκπαίδευση θα πρέπει να στοχεύει στην βελτίωση της ώστε να ανεβαίνει η ποιότητα των μετρίων όχι στην πυραμιδοποίηση της ποιότητας των μαθητών.

Ομως δεν βλέπω το λόγο για κάποιον που είναι παράδειγμα για τους άλλους μην να αναδειχθεί. Σε προσωπικό επίπεδο όταν πήγαινα εγώ δημοτικό στις αρχές της προηγούμενης δεκαετίας επειδή είχαμε από ένα τμήμα 30 παιδιών οι 20 σε όλα άριστα έγινε κλήρωση μεταξύ των 20 αυτών παιδιών, προσωπικά θεωρώ ότι το υπάρχον σύστημα είναι επαρκές και ισορροπημένο καθώς οι βαθμολογίες αφορούσαν τόσο την κατανόηση της ύλης όσο και την συμπεριφορά-διαγωγή του καθενός .

Αν η κυβέρνιση θέλει πραγματικά να ταράξει τα νερά ας σταματήσει τις μαθητικές παρελάσεις κι ας αναμορφώσει το πρόγραμμα σπουδών των Θρησκευτικών από Χριστιανοκεντρικά σε μάθημα ηθικής .

Η Γλώσσα

Τα τελευταία χρόνια μεγάλη είναι η κουβέντα σχετικά με τη θέση των ξένων όρων στη γλώσσα μας. Πρέπει τα ελληνικά να εγκολπώνονται αγγλικές λέξεις ; Είναι σωστό να προσπαθούμε να μεταφράσουμε την ορολογία; Αυτά τα ερωτήματα δεν έχουν απλές απαντήσεις, αφενός μια γλώσσα οφείλει να κρατά τρις ρίζες της αφετέρου πρέπει να είναι πρωτίστως ένα εργαλείο, ένα ποιοτικό εργαλείο.

Οι γλώσσες έχουν λόγο ύπαρξης την επικοινωνία και οφείλουν να ικανοποιούν την λειτουργία τους αυτή με όσο το δυνατόν μικρότερη πολυπλοκότητα, να είναι λιγνές κι ευκίνητες και ταυτόχρονα εύπλαστες κι ακριβείς. Τι λόγο ύπαρξης έχει μια γλώσσα αν δεν επιτρέπει με το λιγότερο δυνατό κόπο την επικοινωνία;

Σαφώς όλα έχουν ένα παρελθόν έτσι και οι γλώσσες έχουν ρίζες στην ιστορία όσων τις μιλούσαν και αυτή η ιστορία είναι στενά σχετισμένη με τις επιρροές και τις αλλαγές που υπόκεινται οι γλώσσες. Πόση πρέπει να είναι όμως η προσκόλληση μας στο παρελθόν μιας γλώσσας και πόσο πρέπει να της επιβάλλουμε να παραμείνει “αναλλοίωτη”;

Το θέμα της σωστής ορολογίας με έχει απασχολήσει πολύ. Είναι πιο σωστό να λέμε κλιματιστικό αντί για air-condition και τηλεχειριστήριο αντί για tele-control ; Είναι, και αυτό γιατί οι λέξεις εσωκλείουν έννοιες το κλιματιστικό κλιματίζει – διαμορφώνει το κλίμα και το τηλεχειριστήριο τηλέ χειρίζεται, χειρίζεται εξ αποστάσεως. Υπάρχουν όμως και πιο δύσκολα παραδείγματα. Πώς μεταφράζεται η λέξη video ; Δεν είναι κινηματογράφος γιατί αυτή μεταφέρεται στο cinema. Αυτή τη στιγμή δεν έχω μια άξια μετάφραση για την εν λόγω λέξη.

Απόκειται στον καθένα μας να επιλέξει το πως θα επικοινωνεί, από το αν θα χρησιμοποιεί greeklish μέχρι το άν θα επιλέγει να αναζητήσει μια σωστή μετάφραση για την κάθε έννοια. Προσωπική παρατήρηση αποτελεί ότι όσο πιο πολύ μελετάμε τις ξένες γλώσσες τόσο πιο πολύ θέλουμε να χρησιμοποιούμε την κατάλληλη γλώσσα στο κατάλληλο πλαίσιο και αντίστοιχα να συνεισφέρουμε στην επέκταση της μητρικής με όρους που έχουν ακρίβεια και ταυτόχρονα διατηρούν τη μορφή της. Οι γλώσσες εξελίσσονταν και θα εξελίσσονται πάντα-είναι χρέος του καθενός η εξέλιξη αυτή να είναι προς τη βελτίωση της γλώσσας ώστε να γίνεται καλύτερο εργαλείο.

Φιλόξενα Χαλιά

Αυτή τη βδομάδα στην Αθήνα αναπνέουμε δυσκολότερα εξαιτίας των σκουπιδιών που μένουν αμάζευτα σε σορούς, γύρω και πάνω από τους κάδους. Ήλιος που καίει και υγρασία, και δυσωδία. Είναι οι δρόμοι στενοί και η ροή του αέρα αδυνατεί να διαλύσει τις εστίες των οσμών.

Οι Αθηναίοι ζουν με ένα πρόβλημα όπως την ίδια στιγμή ζούν και οι κάτοικοι κάποιων νησιών, όχι τα σκουπίδια αλλά τους πρόσφυγες. Δεν είναι τυχαίος ο παραλληλισμός μεταξύ των δύο, όσο άσχημα κι αν ηχεί. Όπως με τα σκουπίδια έτσι και με τους πρόσφυγες. Τους στοιβάζουμε μέχρι να γίνει ο αέρας ξινός.

Πάσχουμε από έλλειψη παιδείας. Το σχολείο δεν μας εφοδιάζει με τα απαραίτητα εργαλεία σκέψης, το αντίθετο μας παρακινεί να σκεφτόμαστε όσο το δυνατόν λιγότερο. Όταν όλα λύνονται με προκαθορισμένες μεθόδους χωρίς κόπο, γιατί να σκεφτείς; Σκέφτονται άλλοι για εσένα. Όταν όλα είναι προδιαγεγραμμένα, σκηνοθετημένα και ραμμένα στα μέτρα σου, τίποτα δεν σε προκαλεί να σκεφτείς. Η ζωή δεν είναι έτσι. Η ζωή είναι μια σειρά από προβλήματα γεμάτα δύσκολες μεταβλητές και απρόσμενους περιορισμούς. Η ζωή δεν είναι φτιαγμένη για κανέναν, δεν προκύπτει από κάποιο καλούπι. Είναι ένα σύνθετο και ατέρμονο πρόβλημα.

Η κοινωνία έχει μάθει αλλιώς όμως, η κοινωνία είναι πανούργα. Δεν έχει μάθει ποτέ να λύνει προβλήματα, έχει αριστεύσει στο αμέσως επόμενο στάδιο: ξέρει άριστα να τα αποφεύγει, είτε είναι σκουπίδια είτε πρόσφυγες.

Ας υπάρχουν και τα προβλήματα, γιατί να τους στερήσουμε το δικαίωμα στη ζωή λύνοντάς τα; αρκεί να μη  τα βλέπουμε, ας βρούμε κι ένα φιλικό χαλί να τα σπρώξουμε από κάτω. Και τα προβλήματα έχουν δικαίωμα στη ζωή.

Όλα καταρρέουν μόλις αρχίσει κάτι να βρομάει. Τα χαλιά δεν είναι αεροστεγή.

Το όνομα της ιδεολογίας

Η ιδεολογία είναι το πάν. Είναι το γιατί στις πράξεις σου. Είναι το ουσιαστικότερο κομμάτι του εαυτού σου. Είναι αυτό που σε κάνει διακριτό στην κοινωνία, περισσότερο από όλα τα άλλα βιολογικά σου χαρακτηριστικά.

Για τους πιο πολλούς η έννοια της ιδεολογίας είναι κάτι το ασυνείδητο, καθορίζει το πώς αποφασίζουν και πράττουν χωρίς όμως να έχει ξεκάθαρη μορφή. Όταν τους ζητηθεί να την περιγράψουν θα χρειαστεί να πουν πολλά. Αν είναι φυσικά ειλικρινείς και τίμιοι με την περιγραφή τους. Είναι εύλογο να πούμε συνεπώς ότι ένας άνθρωπος πράττει χωρίς να ξέρει ουσιαστικά γιατί πράττει έτσι. Δεν μπορεί να μας περιγράψει στο σύνολό της τη πορεία της σκέψης του, γιατί ένα μέρος της αποτελεί χώρο του συναισθήματος του, χώρο στον οποίο ο ίδιος δεν έχει άμεση πρόσβαση.

Για ανθρώπους που έχουν αφιερώσει χρόνο στη μελέτη της ιδεολογίας τους, ανθρώπους που έχουν καλλιεργήσει περισσότερο τις ικανότητες επικοινωνίας, το εν λόγω ερώτημα παραμένει δύσκολο. Βέβαια αυτοί οι άνθρωποι ως αποτέλεσμα της ενδοσκόπησης τους θα είναι ποιο συγκεκριμένοι στα λόγια τους. Θα έχουν καταφέρει να συμπυκνώσουν τόσο τις σκέψεις τους, ώστε να είναι δυνατή η μελέτη τους από κάποιο τρίτο. Λογικό είναι ακόμα να θέσουν στο πόνημα αυτό και ένα τίτλο, κάτι το εγγενώς αφηρημένο αφού στην ουσία είναι ένα όνομα.

Όλοι γεννιόμαστε τυπικά ανώνυμοι, κάποιος μπορεί να μας δώσει το όνομα “το ν-ωστό παιδί του Χ και της Υ”, αργότερα αυτό γίνεται κάτι πολύ μικρότερο “ο/η Ζ”. Φτιάχνεται μια σύμβαση ότι τα δύο παραπάνω είναι το ίδιο πράγμα. Μόνο το όνομα όμως δεν μας λέει τίποτα, είναι απλώς μια ακόμα τιμή της εξίσωσης που περιγράφει το γενεαλογικό μας δένδρο.

Δυστυχώς μεγάλη μάζα της κοινωνίας δεν έχει το χρόνο και τις ικανότητες να φτάσει στην ουσία πίσω από τα ονόματα. Καταφέρνει να αντιλαμβάνεται τα θέματα από το περίγραμμά τους, εξισώνει τη μορφή της σκιάς με ένα πορτρέτο. Έτσι προκύπτουν λάθη αντίληψης και οι ιδεολογίες χάνουν την αξία τους, αφού δεν υπάρχει καθολικά ομοιόμορφη κατανόηση για το περιεχόμενό τους. Μερικές φορές ένα σκέτο όνομα δεν είναι απλώς ανεπαρκές αλλά ίσως ακόμα και επικίνδυνο.

Πρέπει να ξεφύγουμε από τα ονόματα που ξεκινούν αγνά αλλά καταλήγουν συνθήματα, πρέπει να πάψουμε να αρκούμαστε στα συνθήματα, πρέπει να ανακαλύψουμε την ουσία.